Yaş termometre değeri değişir mi? Değişirse nedenleri nelerdir?

Herhangi bir lokasyondaki yaş termometre değeri mevsimlere, aylara ve günlere hata gece gündüz dahi değişebilen bir değerdir. Yaş termometreyi etkileyen en önemli faktörler aşağıda sıralanmıştır.

Hava sıcaklığı :    Sıcaklık arttıkça → yaş termometre genelde artar

Çünkü daha fazla ısı = daha yüksek başlangıç noktası

Nem (en kritik faktör) : En belirleyici değişken budur

Nem yüksekse → buharlaşma zor olur → yaş termometre yükselir

Nem düşükse → buharlaşma kolay → yaş termometre düşer

Hava akımı (rüzgar) :    Rüzgar varsa → buharlaşma artar → yaş termometre düşer

Hava durgunsa → nem birikir → yaş termometreyükselir

Atmosfer basıncı :  Basınç düştükçe (yüksek rakımda) → buharlaşma kolaylaşır

  → yaş termometre biraz daha düşük çıkar

Güneş ve radyasyon etkisi :    Direkt güneş ışığı → ölçümü yükseltebilir

Bu yüzden ölçümler genelde gölgede yapılır

Yaş termometre değerleri olabildiğince fazla yıllık ortalamaların sonucu olarak değerlendirildiğinde çok daha verimli olacaktır..Birkaçyıllık alınan ortalamalar kullanılabilir değerler olsa da mevsimsel piklere denk gelme olasılığı nedeniyle yinede 10 yıl ve üzeri değerler optimize edilmiş şartlara daha uygundur.Uzun yıllar boyunca alınan değerlerdeki değişikliklerin nedenleri genelde fiziksel etkenlerdir. Kuru termometre sıcaklığı ortalamaları, nem oranını değiştirecek etkenlerle (baraj gölleri, yada kuruyan göller, yatak değiştiren nehirler, sulama havzaları, büyük çim sahalar, yapay göller, orman yangınları gibi etkenler) birlikte yaş termometreyi belirleyen etkenlerdir.

“Yaş termometre grafiği” (psikrometrik diyagram), nemli havanın durumunu gösteren çok önemli bir mühendislik grafiğidir. Özellikle soğutma kuleleri, HVAC ve proses hesaplarında kullanılır.

Psikrometrik Diyagramda (Grafikte) Gösterimi:

X ekseni: Kuru termometre sıcaklığı (DryBulbTemperature)

Y ekseni: Nem oranı (HumidityRatio)

Eğik çizgiler:Yaş termometre sıcaklığı (Wet-BulbTemperature)

Eğriler: Bağıl nem (%)

Grafikte nokta bulmak için genelde 2 veri gerekir:

En yaygın kombinasyonlar:

• Kuru termometre + Bağıl nem
• Kuru termometre + Yaş termometre
• Kuru termometre + Nem oranı

Örneklersek:

Diyelim:

• Kuru termometre: 30°C
• Yaş termometre: 22°C
  
  

Adımlar:

1. X ekseninden 30°C’yi bul
2. Oradan yukarı çık
3. 22°C yaş termometre eğik çizgisini bul
4. Kesiştikleri nokta = hava durumu

Bulduğun tek noktadan şunların hepsini çekebilirsin:

• Bağıl nem (%)
• Nem oranı (kg/kg)
• Entalpi (kJ/kg)
• Çiğ noktası (dewpoint)
• Özgül hacim

Soğutma kulesi için

Yaş termometre = limit sıcaklık

Yani:

• Kule çıkış suyu yaş termometrenin altına inemez
• Performans hesabı:

Yaklaşım = Soğuk su sıcaklığı – yaş termometre

Örnek:

Soğuk su: 28°C

Yaş termometre: 24°C

Yaklaşım = 4°C (iyi bir değer)

3 °C yaklaşım Su soğutma kuleleri ile ilgili optimum değerdir, 3 derecenin üstünde kule alanı küçülerek soğutma rahatlar ısı transfer alanı küçülür, 3 derecenin altındaki yaklaşımlarda kule transfer alanı exponansiyel büyür yatırım maliyeti ve sarf miktarı exponansiyel artar.

Grafik şu işlemler için kullanılır:

• Nemlendirme (yukarı çıkarsın)
• Soğutma (sola gidersin)
• Evaporatif soğutma (yaş termometre doğrusu boyunca)
• Isıtma (sağa gidersin)

1. Sıcaklık artışı (Küresel ısınma)

Dünya genelinde ortalama sıcaklıklar arttıkça, yaş termometre de yükselir.
Çünkü yaş termometre: Hava sıcaklığı + nemin birleşik etkisini ölçer.

Örneğin:30°C kuru hava → düşük yaş termometre

30°C + yüksek nem → yüksek yaş termometre

2. Nem oranındaki değişim

Yaş termometreyi en çok etkileyen şey nemdir.

• Nem artarsa → yaş termometre yükselir
• Nem azalırsa → yaş termometre düşer

Yıllara göre nem değişir çünkü:         Yağış düzenleri değişir

Barajlar, sulama, şehirleşme artar

Deniz etkisi farklılaşır

3. İklim değişikliği

İklim DeğişikliğiUzun vadede yaş termometre değerlerinin artmasının en büyük nedeni budur.

Etkileri:           Daha sıcak yazlar

Daha nemli hava (özellikle kıyı ve sulak bölgelerde)

Aşırı hava olayları

4. Şehirleşme (ısı adası etkisi)

Şehirlerde, Beton, asfalt → ısıyı tutar ancak yeşil alan azaltır

Bu da: Hem sıcaklığı hem nem hissini artırır. Yaş termometre yükselir

5. Rüzgar ve hava dolaşımı

Rüzgar:Buharlaşmayı artırır → yaş termometreyi düşürebilir. Durgun hava → nem birikir → yükseltir

Yaş termometre 35°C’ye yaklaştığında insan vücudu kendini soğutamaz.Bu yüzden yıllara göre artışı hayati risk oluşturur. Ancak Su soğutma kulelerinde yaş termometreye 3 derece yaklaşımla verimli soğutma yapılabilmektedir.

Şehirlerin Güncel Yaş Termometre Değerleri